De laatste getuige De man die drie concentratiekampen en een grote scheepsramp overleefde

Voor mij ligt een schitterend uitgevoerd boek met talloze foto's ter illustratie van het getuigenverslag van Wim Aloserij, opgetekend door Frank Krake. Na het lezen kun je niet anders dan even stil te zijn van alles wat één persoon meegemaakt heeft tijdens WOII. Nog indrukwekkender is zijn reactie hierop. Dat maakt deze man zo bijzonder. In de eerste plaats omdat hij alles kan navertellen na zoveel jaar, maar vooral hoe hij elke keer weer de juiste keuze wist te maken.  Wim Aloserij is 94 jaar wanneer hij zijn verhaal vertelt over de verschrikkingen die hij meemaakte in de Gestapo-gevangenis in de Euterpestraat Amsterdam, Kamp Amersfoort en de twee concentratiekampen Husum en Neuengamme, waar hij als dwangarbeider werkte. Behalve alle wreedheden die de bezetters toebrachten aan de gevangenen, viel gedurende het verhaal één ding voortdurend op. Naast de woede die je als lezer krijgt, was daar steeds de reactie van Wim op iedere nieuwe situatie. Net wanneer je denkt dit is de laatste keer, nu is er geen uitweg meer, bedenkt hij een manier om het gevaar net af te buigen waardoor er weer wat tijd gewonnen is. De lezer weet dat Wim overleeft, maar toch blijft het spannend hoe hij het gaat redden. Wat een diepe indruk gemaakt heeft zijn de uitgebreide beschrijvingen over de zieken in de concentratiekampen. Ten eerste dat ziekten zo makkelijk kunnen uitbreken door de abominabele hygiënische omstandigheden en ten tweede dat er voor de patiënten geen behandeling mogelijk was omdat er geen middelen waren. Eén dokter voor het hele kamp, geen verbandmiddelen, geen medicijnen en een heel regiment aan de meest verschrikkelijke aandoeningen. Onder deze erbarmelijke omstandigheden heeft Wim zich staande gehouden. Door gebrek aan eten kelderde zijn gewicht en toch heeft hij altijd elke kans gegrepen om iets eetbaars te krijgen. Regelmatig moest hij de verleiding weerstaan wanneer er besmettingsgevaar dreigde, dus niet eten van besmette etenswaren en oppassen met drinken. Schrijnend en gedetailleerd zijn de verhalen over de dwangarbeid die de gevangenen moesten uitvoeren. Alles was zwaar. Ze moesten zonder een gevulde maag, goede warme kleding en schoeisel op pad. Allen leden onder een algemene slechte lichamelijke conditie, slechte weersomstandigheden, slecht materiaal en zeer zware arbeid. Veel mannen hielden het niet uit. Ze stierven bij bosjes en moesten dan vervoerd worden naar het lijkenhuis. Aan het eind van de oorlog, net voor de bevrijding wordt de spanning enorm opgevoerd. Bloedstollende taferelen en gedetailleerde beschrijvingen van verrichtingen van de geallieerden zorgen ervoor dat je als lezer op het puntje van de stoel zit en door wilt lezen, je voelt dat het einde nadert, maar hoe? Wanneer is het gevaar echt geweken? De combinatie van de luxe boot waarop duizenden gevangen en hooggeplaatste Duitsers zaten is bizar: hoogpolig tapijt en doodzieke, berooide gevangenen. Dit boek zou gelezen kunnen worden als een spannende avonturenroman, maar dat kan natuurlijk niet, want de lezer weet dat het waargebeurd is. De zorgvuldigheid waarmee de auteur de gebeurtenissen heeft opgeschreven in een vlotte schrijfstijl en het fenomenale geheugen van Wim Aloserij maken dat het boek, ondanks de verschrikkingen, toch plezierig te lezen is. De vele gesprekken die de auteur en de getuige hadden, brachten zoveel mogelijk details naar boven, waardoor het verhaal zo duidelijk uit de verf kon komen. Ook technische en andere aanvullende informatie maken het boek tot een afgerond geheel zonder losse eindjes, waardoor het boek ook echt dichtgeslagen kan worden. Hulde aan Wim Aloserij, Frank Krake en alle andere medewerkers.

Wow wat een boek, de laatste getuige is het verslag van het leven van Wim Aloserij (94jaar) die 3 concentratiekampen en het bombarderen van de Cap Arcona overleefd. Het boek is chronologisch geschreven en de vele foto’s gidsen je doorheen zijn verhaal, dit is een zeer mooie toevoeging aan het verhaal van Wim. Het boek begint met de jeugdjaren van Wim, zijn stiefvader met een kwade dronk. De liefde voor zijn moeder en zus. Wim ontkomt niet aan de oproep van de Duitsers in 1943 voor de Arbeitseinsatz (verplichte tewerkstelling). Hij vlucht uit het werkkamp, duikt onder maar word uiteindelijk gepakt en overgebracht naar een van de drie concentratiekampen waarin hij zal verblijven. De oorlog is bijna ten einde wanneer de geallieerden een dodelijke vergissing begaan en het schip Cap Arcona bombarderen, het schip waar Wim en duizenden andere gevangenen verblijven nadat ze daarna toe zijn getransporteerd vanaf Neuengamme. Wat mij het meeste is opgevallen in dit boek is namelijk de wil van Wim Aloserij om voor het leven te vechten en er zoveel mogelijk uit te halen. Hij is inventief heeft verschillende beroepen uitgeoefend die er onrechtstreeks hebben voor gezorgd dat hij kon overleven in barre situaties waarin hij terecht kwam. Alhoewel je als lezer weet dat Wim de kampen overleeft blijft het boek spannend ( hoe zal hij zich uit deze situatie redden). Uit het verhaal blijkt dat Wim een ongelooflijke veerkracht en sterke innerlijke kracht bezit. Het is een heel mooi boek, met verschrikkelijke gebeurtenissen maar ook deze dienen beschreven te worden, zoiets mag gewoon nooit meer gebeuren. Mijn bewondering gaat uit naar Wim dank je wel dat ik getuige mocht zijn van jouw verhaal. Ook petje af voor Frank Krake hij heeft Wim zijn verhaal prachtig op papier gezet, je wist me als lezer te boeien tot de laatste minuut.

In dit boek verteld de 94- jarige Wim Aloserij met hulp van Frank Krake na jarenlang stilzwijgen zijn vreselijke verhaal. Wat begon bij zijn jeugdige jaren in Amsterdam. De goede band met zijn moeder en zus, en zijn slechte band met zijn alcoholistische stiefvader die Wim altijd moest hebben. Menig scheldwoord en slaag kreeg hij om zijn oren. Hij wist zich altijd goed te verstoppen voor de tirades van zijn stiefvader. Niet wetende dat deze vaardigheden hem nog van pas zouden komen in de toekomst. Wanneer Wim zijn stiefvader overlijd moet Wim gaan werken om brood op de plank te krijgen. Uiteindelijk komt hij in de slagerij Adolfs te werken. Dit beviel zo goed dat hij steeds meer verantwoordelijkheden kreeg. Wim had de droom een eigen slagerij te beginnen. Niet wetende dat die droom op een ruwe manier verstoord zou worden. Alle mannen tussen de 18 en de 35 jaar moesten zich melden bij het Arbeidsbureau. Op 20 jarige leeftijd kon Wim hier dus niet meer onderuit. Op 21 Februari 1943 pakt Wim de trein naar Duitsland en daarmee zou zijn leven voorgoed veranderen. Wim weet 1 keer te ontsnappen en thuis te komen in Amsterdam. Dit is echter van korte duur voor hij weer opgepakt word in de boerderij waar hij zich schuil hield met zijn maat je Cor. Cor werd ontdekt en dus dacht Wim er ook bij te zijn. Achteraf gezien hadden ze Wim nog niet eens gevonden tussen de hooibalen maar toch kwam hij er tussenuit in de veronderstelling gezien te zijn. Zonder in al te veel verdere details te treden kan ik je vertellen dat Wim vanaf hier de meest vreselijke dingen ziet en moet doorstaan. Uiteindelijk worden hij en Cor van elkaar gescheiden. Onder onmenselijke omstandigheden moeten Wim en zijn medegevangenen zich staande zien te houden. Dat Wim ongelofelijk veel wilskracht bezit om hoe dan ook te overleven is wel duidelijk. Na 3 concentratiekampen en een scheepsramp staat Wim nog steeds overeind. Als het einde van de oorlog nabij is moeten de gevangenen zelf alle kampen opruimen, schoonmaken en over schilderen zodat er geen sporen achter blijven van wat de duitsers hebben aangericht. Wat de gevangenen hebben moeten doorstaan. Dan worden alle gevangenen op cruiseschepen geladen en dan word er gezegd dat er duitse soldaten in de schepen zitten. Waardoor de geallieerden deze schepen bombarderen en zo zonder het te weten duizenden slachtoffers maakten om de gruwelijkheden voor altijd in een doofpot te stoppen. Ik heb een aantal keer het boek weg moeten leggen omdat het zo ontzettend aangrijpend was. Zo vreselijk wat er allemaal gebeurde. De manier waarop alles beschreven werd was zo intens. Mijn maag draaide om. Met een brok in mijn keel heb ik bepaalde stukken gelezen. Met de kaken op elkaar geklemd van pure woede, met tranen in de ogen. Onbegrip, haat, woede, verdriet, verbazing komen allemaal voorbij. Het is gewoon niet te bevatten. Enerzijds wil je ook doorlezen. Je wilt weten wat er allemaal is gebeurd. En hoe ze hieruit gekomen zijn. Er is duidelijk veel liefde en aandacht in dit boek gestoken. Beginnende bij de ontzettend mooie cover. Je ziet Wim en zijn ogen zeggen meer dan duizend woorden. Het verdriet is eruit te lezen maar toch zie je ook dat dit ,ondanks alles wat hij heeft meegemaakt, een ontzettend liefdevolle man is. Ik krijg sterk de neiging hem beet te pakken en een stevige knuffel te geven. Onder Wim zie je het enorme schip wat ten onder gaat. In het boek zelf zitten prachtige foto's ook al maken die het soms alleen maar gruwelijker. Je hebt een gezicht bij de SS'ers, kapo's etc. Dit maakt dat je je nog veel meer in kunt leven in dit ingrijpende maar toch ook mooie verhaal. Wat een verhaal.. Wat een mooie, lieve man.. Ontzettend sterk en vol liefde.. Na alles wat hij heeft meegemaakt nog kunnen zeggen "Je bent hier op aarde om elkaar lief te hebben en voort te helpen. Niet om elkaar te haten "..

Tot 1943 gaat alles goed. In de eerste veertig pagina’s (we beginnen in 1932) zien we Wim Aloserij opgroeien tot een slagersknecht in Amsterdam. Goed, in 1940 worden bonnen geïntroduceerd en Duitse soldaten vorderen soms wat vlees zonder te betalen, maar dat geeft ook de mogelijkheid om te sjoemelen met de administratie. Verkering en fietstochtjes zijn net zo belangrijk. Dan wordt Wim opgeroepen voor de Arbeitseinsatz. Wim gaat werken bij een Duits trambedrijf, woont bij een vriendelijke hospita in Braunschweig (mooie gevels, gezellige stad) en wordt ook met Duitsers goede vrienden. Begin 1944 intensiveren de geallieerden hun bombardementen, Wim moet verhuizen naar een barak en besluit uiteindelijk terug te vluchten naar Nederland. Dat lukt. Hij duikt onder op het platteland en heeft moeite te begrijpen dat álle Duitsers hier vervloekt worden. NSB'ers die op landgenoten schieten, maken de verwarring compleet. Pas in augustus 1944 gaat het ook voor Wim echt fout. Terwijl al gedroomd wordt van de bevrijding, ontdekken Landwachters zijn onderduikadres. Wim belandt in de Gestapo gevangenis en daarna achtereenvolgens in Kamp Amersfoort en in de concentratiekampen Husum en Neuengamme. De paar honderd pagina's die volgen, schetsen een nuchter, persoonlijk en indringend beeld van een oorlog die voor altijd zijn sporen zal nalaten. Droge feiten, anekdotes, korte dialogen en zwartwit foto’s tonen Nederlanders én Duitsers die in een ondenkbare situatie belanden en onmenselijke keuzes maken. Soms gedwongen, soms overtuigd, soms per ongeluk. Op 3 mei 1945 wordt Wim door de Engelsen gebombardeerd. 7000 gevangenen komen om, 350 overleefden. Ook Wim. Het voorwoord van Sybrand van Haersma Buma zegt niets te veel: Dit is niet het verhaal van een oorlog die voorbij is. Dit is het verhaal van een oorlog die nog altijd doorgaat.

‘De laatste getuige’ is het verhaal van de vierennegentigjarige Wim Aloserij, opgetekend door Frank Krake. Wim is twintig als hij in 1943, liggend op het dak van een trein, de verplichte Arbeitseinsatz in Duitsland ontvlucht. Het lukt hem om onder te duiken, maar als hij uiteindelijk toch wordt opgepakt, wordt hij naar Kamp Amersfoort en vervolgens naar de Duitse concentratiekampen Husum en Neuengamme gestuurd. Hier wordt hij met onmenselijke wreedheden op de proef gesteld en meer dan eens lijkt zijn einde nabij. Als de oorlog dan eindelijk bijna op haar eind lijkt, belandt Wim op een cruiseschip, dat door een fout van de RAF wordt gebombardeerd. Als één van de weinigen overleeft Wim ook deze ramp. Frank Krake brengt dit zeer indrukwekkende en aangrijpende verhaal op zo’n manier, dat het bijna is alsof het een fictieve vertelling betreft. Meerdere keren moest ik mezelf tijdens het lezen er aan herinneren dat dit waargebeurd is. Dat mensen echt zo wreed tegen elkaar waren – en nog steeds kunnen zijn. Ondanks het feit dat je als lezer weet hoe de oorlog eindigt en dat Wim Aloserij het overleeft, weet Krake de details zo levendig te schetsen, dat je soms vreest voor het leven van de hoofdpersoon en alle mensen die hij tijdens zijn beproevingen ontmoet. De tekst wordt veelvuldig afgewisseld met foto’s, tekeningen en kopieën van documenten, zodat dit boek meer is dan alleen een verhaal. Het is een naslagwerk, een museum aan informatie. Mensen krijgen een gezicht en gebouwen een beeld. De vele afbeeldingen maken het verhaal nóg realistischer en brengt de waarheid dichter bij dan ooit voor iedereen die er niet bij was. Het geheel is ontzettend helder en overzichtelijk geschreven en er wordt niet teveel afgedwaald naar bijzaken. De extra informatie die wordt verteld is precies genoeg om het verhaal in perspectief te plaatsen. Direct in het begin wordt duidelijk dat Wim een ‘goede jongen’ is, pienter en met het hart op de juiste plaats. We maken kennis met Wim als hij – nog voor de oorlog – opgroeit bij zijn moeder, stiefvader en halfbroertje. De ervaringen met zijn dronken stiefvader leggen de basis voor zijn inzicht in wanneer hij zich beter op de achtergrond kan houden en dat hij altijd alert moet zijn, wat hem later tijdens de oorlog meerdere malen goed van pas komt. Persoonlijk houd ik niet van non-fictie en al helemaal niet van oorlogsboeken, maar toen ik dit boek voorbij zag komen, wist ik dat deze anders zou zijn. ‘De laatste getuige’ laat je ademloos achter en laat je beseffen hoe blij wij mogen zijn met onze vrijheid. Na het lezen van dit boek kan ik niet anders dan diep, diep respect hebben voor Wim Aloserij voor alles wat hij heeft doorstaan en voor Frank Krake voor het zo respectvol en beeldend opschrijven van deze overleveringen. Of je nu van non-fictie houdt of niet, of je nu geïnteresseerd bent in de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog of niet… ‘De laatste getuige’ is zo’n boek dat iedereen gelezen zou moeten hebben. Voor het recensie-exemplaar dank ik van harte Uitgeverij Achtbaan en Samelezenisleuker voor het ter beschikking stellen. Frank Krake en Wim Aloserij dank ik uit de grond van mijn hart voor het vertellen van dit verhaal en het signeren van het boek.

Ik mocht het boek De Laatste Getuige van Frank Krake lezen. Vanaf het moment dat ik dit boek op mijn deurmat vond kon ik hem niet wegleggen. De schrijver Frank Krake heeft dit verhaal zo mooi, eerlijk en boeiend geschreven dat het boek je van af het eerste moment dat je het in handen hebt grijp en niet weer los laat. Indrukwekkend hoe Wim Alosery de oorlog heeft overleeft en in staat was dit verhaal te vertellen zodat dit niet verloren ging voor de lezer. Door de veerkracht en inventiviteit van Wim Alosery heeft hij de gruwelijkheden overleeft, zonder dat hij zijn menselijkheid en levenslust heeft verloren. Ik heb alle bewondering en respect voor Wim Alosery Het is een boek dat je het liefst in een keer uitleest en zonder afleidingen om je heen. Geen woorden kunnen eigenlijk beschrijven hoe je dit boek moet omschrijven. Als ik het zou moeten omschrijven dan komt het neer op Een getuigenverslag van over de 2e wereldoorlog door de ogen van een overlevende. Met foto’s die je meenemen naar die tijd. Zou ik dit boek aanraden? Daar kan ik alleen maar volmondig JA op zeggen.