Catch 22 | Joseph Heller

Nooit eerder ben ik zo vaak in een boek begonnen om het daarna weer weg te leggen en het vervolgens toch weer op te pakken om opnieuw te beginnen. Catch 22 is een bijzonder intrigerend boek met absurde wendingen en schijnbaar nutteloze voorvallen. Het duurde dan ook heel lang voordat ik lekker door kon lezen en doorhad wat nou precies de bedoeling van het boek was. Toen dat eindelijk duidelijk werd, kwam de boodschap echter aan als mokerslag. Catch 22 is zo'n indringend boek dat als je het eenmaal gelezen hebt, je het nooit meer vergeet. Begrippen en situaties blijven je voor altijd bij, zoals natuurlijk de uitdrukking Catch 22. Of bijvoorbeeld hoe Yossarian, de hoofdpersoon, een medaille krijgt om een bijzonder ongelukkige situatie te redden, iets wat zeer herkenbaar is. Op wat voor manier hij uiteindelijk een einde maakt aan z'n Catch 22 situatie is ronduit briljant en ook zeer toepasbaar in het dagelijks leven.

Het gebeurt me niet vaak dat ik een boek lees en niet weet wat ik er nou van moet vinden. Catch 22 leek me altijd een van die boeken die je gelezen moet hebben, en dus begon ik eraan. Het verhaal speelt zich af op een Amerikaanse luchtmachtbasis op het Middellandse Zee eiland Pianosa (dat echt bestaat maar veel te klein is om de geschetste infrastructuur te herbergen). Vanaf de basis opereren bommenwerpers die het in Italië de Duitsers moeilijk moeten maken. Het boek gaat feitelijk over de waanzin van de oorlog, en het is dan ook als een waanzinnig boek geschreven. In elk hoofdstuk staat een persoon centraal, en eigenlijk is het voltallig personeel van de basis, van legerpredikant tot generaal, volkomen geschift. Aanvankelijk is er aan het verhaal geen touw vast te knopen, maar na een tiental hoofdstukken begint zich langzaam een lijn af te tekenen doordat gebeurtenissen en personen steeds terugkeren. Hoofdpersoon is de bommenrichter Yossarian, die denkt dat de hele wereld er alleen maar op uit is hem te vermoorden, en daarom zoekt hij regelmatig zijn toevlucht in het veldhospitaal met 'een leverziekte die steeds maar net geen geelzucht wil worden'. Het boek blinkt uit in absurde dialogen en absurde acties. Hoogtepunt van die absurde acties is wel hoe messofficier Milo Minderbinder een handel weet op te zetten door allerlei goederen (met name levensmiddelen) op plek A in te kopen en op plek B te verkopen, een syndicaat waar je op een gegeven moment totaal niet meer uit wijs wordt. Ik heb diverse keren overwogen om te stoppen met lezen maar pakte het boek toch steeds weer op. Het is niet iets wat je lang achter elkaar moet lezen, maar bijv. elke dag een hoofdstuk. Uiteindelijk weet ik nog steeds niet of het nou geniaal is of gewoon een rommeltje, maar kies dan toch voor 4 sterren omdat het wel een uniek boek is en het in elk geval een poging verdient om gelezen te worden. Achter in het boek zijn overigens enkele interessante bijlagen opgenomen over de totstandkoming en achtergronden van het verhaal.

Catch 22 is een prachtige anti-oorlogsroman waarin op zeer humoristische, absurdistische wijze de bureaucratie en rangencultuur van het leger weergegeven wordt. Er zijn twee manieren om uit dienst te komen. De ene is sterven, en dat is nu juist dat anti-held en hoofdpersoon Yossarian niet wil. De andere manier is door gek verklaard te worden. Dus stapt Yossarian naar de legerarts om zich gek te later verklaren. Er was 1 maar, catch 22: die luidde dat wie zich bij werkelijk en onmiddellijk gevaar bekommert om zijn eigen veiligheid blijk geeft van een rationele geest. Een nadeel aan het verhaal is het groot aantal personages dat erin voorkomt. Dat werkt soms verwarrend maar is ook een onmisbaar ingrediënt Iedereen bekijkt en beleeft de avonturen op het eiland Pianosa op zijn eigen wijze, met zijn eigen belangen en patronen. Absolute aanrader!

Sterke oorlogsroman die de waanzin ervan nadrukjelijk aantoont.

interessant oorlogsverhaal; anders dan anderen

Een mooie roman die je in NL en ENG kunt bestellen lezen. Dik boek, maar leest door schrijfwijze als een lectuur flutroman, maar dan op niveau! VWO 6 scoort het boek het maximale punten voor je lijst. "Handig: In NL lezen voor Engels" Stevige kwaliteit hardcover bestseller. 2e paasdag cadeau gedaan aan 17 jarige. Viel bijzonder in de smaak. Veel gelezen onder HAVO / VWO leerlingen. Unaniem: LEUK / GOED! Prima prijs- kwaliteit verhouding.