Beladen huis

Luisterboek

Ik heb dit boek in een paar uur uit gelezen. En er kwam 1 woord in me op, namelijk 'verbazing'. Verbazing van de auteur, notabene hoogleraar Vrouwenstudies, die er zo langzamerhand achter komt dat zij in een lange, lange relatie met haar man meer heeft gegeven dan ze voor mogelijk hield en dan redelijk was. Verbazing van mij, als lezer, dat niemand voor zover bekend deze waarschijnlijk bijzonder charismatische (maar naar mijn idee ook uiterst manipulatieve) man ooit op zijn gedrag heeft gewezen. De minst interessante mensen zijn voor mij zij die blijven hangen in een jeugdtrauma en dit te pas en vooral te onpas als excuus voor onaangenaam gedrag opvoeren. De auteur zou misschien tot de conclusie kunnen komen dat zij een slachtoffer is geworden van deze manipulatie, zonder zich daarvan bewust te zijn. Maar: ook zij voert zijn jeugdtrauma op om zijn kleinerend en kinderachtig jaloers gedrag tegenover haar te legitimeren. En dat doen er meer. Vrienden tegenover wie hij zich meestal prettiger gedraagt (blijkbaar heeft hij dan niet zo'n last van zijn jeugdtrauma) en zelfs psychiaters en psychotherapeuten noemen zijn trauma als belangrijkste verklaring voor zijn gedrag. Kortom: iedereen trapt erin. De auteur zou minder hard voor zichzelf moeten zijn dat ze deze situatie, die met de jaren verergert, geaccepteerd heeft. Daarbij speelde overigens ook angst een rol. Binnen het proces van manipuleren liet A niet het achterste van zijn tong zien. Zijn zwijgen en dus niet weten wat er in iemands hoofd omgaat ontaarde soms onaangekondigd in een driftaanval, die de auteur 'verlamde van schrik' (CB). Over manipulatie gesproken. Conclusie is voor mij dat deze man helaas weinig van het leven heeft geleerd. Oprecht dealen met een trauma vereist veel moed. Niet iedereen heeft dat. De auteur is wel moedig genoeg zichzelf een spiegel voor te houden. Verbaast zijn over het feit dat ze zo lang in een toxische relatie bleef hangen betekent eigenlijk dat ze in een bepaald opzicht een ander mens was en is dan ze zichzelf ziet. En dat is een heel wijze les. Het is allemaal niet voor niets geweest. Zij heeft gelukkig wel geleerd van dit leven.

Het boek werd tijdens een podcast genoemd en trok mijn interesse. Het was wel boeiend omdat ik toch snel uit heb gelezen maar tijdens het lezen vroeg ik mij vaak toch weer af wat ik nu eigenlijk gelezen had. Een (voor mij belangrijke clue) van het verhaal kwam pas vrij laat in het boek waardoor ik het boek een beetje langdradig vond. Desondanks las ik ook veel over familiepatronen en herkende ik de relatie die omschreven werd ook wel. Doordat het in een podcast als tip werd genoemd was ik natuurlijk al bevoordeeld. Misschien is dat ook niet helemaal eerlijk. Het is in iedergeval mooi om te lezen hoe Christine in het boek terugkijkt op alles wat er was geweest of ook juist niet. Ze stipte ook veel dingen aan die nog steeds gaande zijn: als vrouw/moeder doe je het toch niet goed, waar je ook voor kiest. Dat is helaas nog steeds zo. Bedankt voor het delen van jouw ervaringen Christine en jouw inzichten. Daar kunnen we als lezers alleen maar van leren. Sterkte!

Prachtig boek, zeer herkenbaar voor vrouwen die deze tijden hebben meegemaakt. De tweespalt tussen de beroepsprofessionaliteit en het hebben van kinderen. De zorg dragen voor de kinderen maakt dat je minder serieus genomen wordt in je vak. Nu jaren later het besef komt hoe je het leven misschien anders geleefd zou kunnen hebben. Jij jezelf geschaamd hebt en verexcuseerd hebt voor zaken waar je niets aan kon veranderen en die bij het leven horen. Een opmerking over het gebruik van de leestekens. Er worden te veel komma's gebruikt door de schrijver. Deze staan niet altijd op de goede plekken, dat maakt het lezen soms stroef.

Het hier beschreven huwelijk met 'A' deed me denken aan de biografie van Hella Haasse, die echter veel minder ontplooiingskansen heeft gehad dan de auteur. De beschreven relatie is goed te typeren als narcisme (hij, A) versus codependency (zij, auteur). Economisch en maatschappelijk heeft ze haar autonomie wel degelijk veroverd en veiliggesteld. Relationeel en emotioneel stelde zij zich in zijn dienst, veegde ze al haar heldere inzichten steeds opnieuw aan de kant, omdat ze hem voor geen goud kwijt wilde. Ook codependency is eigenbelang (doodsangst om zonder hem ten onder te gaan, hunkering naar zijn erkenning, groot onvermogen tot begrenzen, reddersbehoefte), maar dat wordt weggepraat met meer sociaal wenselijke beweegredenen als 'voor de kinderen', etc. Ik lees het als een verhaal over twee mensen die onlosmakelijk aan elkaar vastzaten t.g.v. destructieve intergenerationele problematiek aan beide kanten, tot de wal het schip keerde (zijn dood). Hij met een grote manipulatieve en kindse aandachtzucht inclusief hoardersachtige trekjes, zij met een weerloosheid en onvermogen om zijn wangedrag adequaat te stoppen en met een hardnekkig gemis aan durf/wil om passende consequenties te trekken. Punt is wat dit voorbeeldverhaal van een voormalig hoogleraar vrouwenstudies betekent voor feministische theorieën over 'het patriarchaat'. Annie M.G. Schmidt had een omgekeerd ouderlijk voorbeeld (haar moeder erg dominant, vader het weerloze watje) en voelde zich niet sterk tot het feminisme aangetrokken. Het laat zien dat het niet om macht (en kracht) van man t.o. vrouw gaat, maar om (genderloze) machtsuitoefening en persoonlijkheidsproblematiek. De machtsrollen kunnen net zo goed omgekeerd zijn. Zie hoofdstuk 40/41. "Ook voor A was de dominante moeder een terugkerend thema: hij begreep het feminisme alleen als je de rollen omdraaide." "Een visie die haaks stond op de gebruikelijke en schuurde met de mijne [...]" “Bij hem had het een sterk autobiografisch element, en hij was op dit punt niet terughoudend om zijn eigen ervaring te generaliseren.” Zij doet precies hetzelfde, maar dan gaat het om “het oude diepe spoor van het patriarchaat”. Hoe wetenschappelijk en hoe privégekleurd is zulk onderzoek? Ik zie met dit verhaal bevestigd wat voor mij lastig blijft aan het feminisme - dat ik heel dankbaar ben voor veel maatschappelijke verworvenheden op vrouwenrechtengebied - namelijk dat alle frustraties en emotionele privégevechten van vrouwen tegen hun vaders (en echtgenoten) de heldere kijk op meer maatschappelijke gelijkwaardigheid vertroebelen. Laten die frustraties, hoe “collectief” dan ook, vooral liever privé blijven en privé uitgewerkt worden. En dat geldt zeker voor een autoriteit en rolmodel als Christien Brinkgreve: hoog tijd dat ze verantwoordelijkheid gaat nemen voor haar persoonlijke (familiaire) weerbaarheid zonder het veilige patriarchaatexcuus. A kan zich niet meer verdedigen. Hij zag dit onderscheid scherp. Het boek doet mij nadrukkelijk pleiten voor extra aandacht voor privéfrustratievrij wetenschappelijk onderzoek in vrouwenstudie.

Prachtig en integer geschreven!

Dagen na het in een adem uit gelezen te hebben, nog stil van. Dankjewel Christien.