Het hout

Jeroen Brouwers heeft met “Het Hout” een meesterwerk geschreven. De samenvatting van Bol.com volstaat inhoudelijk. Het is gruwelijk wat er met name in de RK-jongensinternaten in die jaren is gebeurd. Dat je daar als slachtoffer nooit meer overheen komt is meer dan duidelijk. Gestapo-methoden (Brouwers noemt dit woord bij herhaling) als pedagogiek, lijfstraffen, brainwashing, ontpersoonlijking, verkrachting, het is te gek voor woorden. De “broeders” wisten het van elkaar, maar zwegen. Zweeg het instituut RK-kerk nu maar eens, in schaamte, maar nee, er is weer eens een bisschoppensynode die uitspraken doet over “afwijkende” relatievormen, gescheiden mensen, enz. De bisschoppen moesten dit boek eens lezen. Je kent de verhalen wel uit de kranten, maar in dit boek ben je er wel heel dichtbij. Onthutsend. De schrijfstijl is ook geweldig. De woorden vliegen je als kloostermoppen om de oren. Sommige zinnen in telegramstijl, woorden die iedere lezer wel kan raden weglatend. Heel bijzonder.

In dit boek geeft Jeroen Brouwers de toestanden in een jongenspensionaat tijdens het begin van de jaren 50 weer. Het pensionaat wordt door paters geleid. Er is weinig of geen plaats voor warmte of liefde. De jongens worden met ijzeren hand geleid en worden vaak psychisch en lichamelijk mishandeld. Ook seksueel misbruik is schering en inslag. Alle volwassenen draaien zich de andere kant op, verzwijgen en zijn daardoor medeplichtig. Het boek is zeer realistisch geschreven, de taferelen spelen zich af voor je ogen. Ik voelde de woede en machteloosheid van de jongens die de kwelling ondergingen. Over deze periode en het misbruik is al vaak geschreven, maar ook dit boek is geen boek te veel. Jeroen Brouwers is er op een schitterende manier in geslaagd om op een haast naturalistische wijze de realiteit weer te geven.

Een ontzettend aangrijpend boek dat je naar de keel grijpt. Plaatsvervangende schaamte! Onbegrijpelijk dat mensen elkaar op zulke wijze kunnen benaderen. Een zeer goede schrijfstijl, maar dat is Jeroen Brouwers wel toevertrouwd. Een aanrader!

Aangrijpend verhaal op reële basis. Ingeleefd (inlevend) tot het bot. Emotioneel, van een glimlach tot een traan. Treffende beschrijvingen met rijke woordenschat. Zoals je van een Brouwers verwacht : meesterlijk.

Een aangrijpend en knap geschreven boek over een tijd die ik zelf ook heb meegemaakt. Deze tijd en de praktijken binnen de kerk zijn met een precisie beschreven die alleen gekend is door ingewijden. Ik las het met veel plezier en met de idee dat er inderdaad niet meer mag gezwegen worden.

Het hout, symbool van lijden (kruis van Jezus) en tuchtiging (houten stok waarmee de leerlingen weren afgeranseld). De afranselingen waren volgens de opvoeders verwaarloosbaar vergeleken bij het lijden van Christus, sterker nog, ze moesten er dankbaar voor zijn. Meedogenloze tirannie, gecombineerd met blinde lust. Heldere krachtige zinnen sleuren de lezer door het verhaal. Sterk beeldend taalgebruik, geen boek dat je makkelijk even weglegt. Een onthutsend en beklemmend verhaal over machtsmisbruik, hoeveel er inmiddels ook bekend is geworden over dit soort praktijken in de RK-kerk, wat door de schrijver genadeloos wordt verteld. Gruwelijk prachtig zullen we maar zeggen.