De geschiedenis van de slavernij Van Mesopotamië tot moderne mensenhandel

Ik kocht dit boek nadat ik in een artikel een korte passage had gelezen over slavenhandel in de 17e eeuw. Wat wist ik eigenlijk van de geschiedenis van de slavernij? Vrij weinig, behalve misschien de Hollandse bijdrage aan de Atlantische slavernij van de WIC. Dit boek te lezen gaf me vele inzichten over de verschillende vormen van slavernij en hoe zich dat ontwikkelde in verschillende delen van de wereld in de diverse culturen. De beschreven voorbeelden, overgenomen uit oude documenten, zijn adembenemend en wekken de veelheid aan informatie tot leven. Wat overblijft bij mij is een gevoel van stil onbehagen over dit pallet aan gruwelijkheden, dat helaas heden ten dage nog altijd niet volledig is uitgedoofd.

De geschiedenis van de slavernij loopt gelijk met de geschiedenis van de mensheid, want al in de vroegste bronnen die zijn overgeleverd uit het oude Mesopotamië, blijkt dat slaven een grote rol speelden in de samenleving. Veel mensen denken bij slavernij automatisch aan de plantages, slavenschepen en racistische wreedheden van de trans-Atlantische slavenhandel. Maar dit boek maakt op uiterst boeiende wijze helder dat onvrijheid al lang daarvoor en tot ver daarna een grote rol speelde in de wereld. Alle continenten en samenlevingen komen aan bod. De klassieke oudheid, de Europese middeleeuwen, de grote koninkrijken van Centraal Afrika, de Amerika's, de VOC en niet onbelangrijk ook een afsluitend hoofdstuk over de moderne slavernij die tot vandaag bestaat. Het knappe is dat vierduizend jaar geschiedenis heel overzichtelijk gemaakt is, losjes beschreven, met interessante citaten en enkele mooie afbeeldingen. Laat je niet afschrikken door de dikte van het boek, dit is een toegankelijk werk, voor iedereen goed leesbaar en een fascinerende blik in de donkerste bladzijdes van de menselijke geschiedenis.

De vertaling is erg, erg slecht. Riekt naar Google Translate. Voorbeeld: "De schildering van Balthidis'tijd als West-Europese machhebber is tendentieus en moet met voorzichtigheid worden gelezen" "De bewoners van Egypte waren ingezeten boeren ...." (sedentair?). Je hoeft maar een pagina te kiezen, of er staat wel iets kroms. Jammer van zo'n mooi uitgevoerd boek. Afrader. Misschien is de Engelse versie beter te lezen.

Bij slavernij denken veel mensen als vanzelf aan slavenschepen die, volgepakt met menselijke waar, de Atlantische Oceaan oversteken. Of aan katoenplantages in het Zuiden van de Verenigde Staten, waar zwarte onvrije arbeiders met lange zakken achter zich gebonden katoen oogsten op grootschalige plantages, in de gaten gehouden door witte opzichters met een zweep in de hand. Dick Harrison, de nationale historicus van Zweden, laat in De geschiedenis van de slavernij zien dat er in de geschiedenis vele vormen van slavernij zijn geweest. Zo lang er ongelijkheid was (en dat begon zodra mensen landbouw gingen bedrijven en er voedseloverschotten ontstonden), hebben mensen andere mensen tot slaaf gemaakt. Denk maar aan de bijbel, waar het volk Israël zwoegde voor de Egyptische farao. De Grieken kenden huisslaven, maar in de Romeinse tijd nam het aantal krijgsgevangenen en daarmee het aantal slaven toe, wat leidde tot grootschalige landbouwslavernij op de landgoederen. In de renaissance werden rijke aristocraten uit Europa gevangengenomen en verkocht aan Barbarijse zeerovers. Als ze geluk hadden en hun familie rijk genoeg was, werden ze weer teruggekocht. Dit overkwam bijvoorbeeld Don Quichot. Uiteraard beschrijft Harrison ook de trans-Atlantische tragedie. Hij laat zien hoe in de middeleeuwen de fundamenten werden gelegd voor de latere driehoekshandel tussen Europa, Afrika en de Amerika’s. Wat het boek uniek maakt, is zijn vogelvluchtperspectief op de slavernij. Door zijn langetermijnblik onthult hij de mechanismen die er door de eeuwen heen voor gezorgd hebben dat mensen uitgebuit en verkocht werden aan de hoogste bieder. Maar Harrison laat het niet bij de historische beschouwing en toont op indrukwekkende wijze dat er ook vandaag de dag nog miljoenen mensen in slavernij leven, voornamelijk kinderen.

Mijn "review" van dit boek is een aanbeveling onder voorbehoud, dit vooral wegens de wel heel krakkemikkige vertaling. Dit verstoorde mijn leesplezier, zeker aanwezig, als ik me beperk tot de inhoud van het uitvoerige werk. Geweldig veel verantwoorde informatie, precies wat we nodig hebben om onszelf niet mede schuldig te vinden aan de uitwassen van het slavernij systeem, dat al zo oud is als de mensheid. Ook vrouwen, waarschijnlijk al vanuit de oertijd, zijn in de meeste z.g. beschavingen als bezit van de mannen beschouwd en hebben dat heel lang als de natuurlijke situatie beschouwd. Ik begrijp dat dit buiten Harrison's kader valt, maar vond het wel nodig dit gezegd te hebben. Nog enkele laatste opmerkingen mijn e-boek versie is heel slecht in mijn e-reader terecht gekomen, deze is waarschijnlijk te oud. Een papieren boek veroudert niet echt, dus heb ik hier wel spijt van. Wat de plus-en minpunten betreft: de laatste genoemde pluspunten vind ik niet van toepassing, voor mij is het enige echte pluspunt: de gigantische hoeveelheid informatie, volgens mij wetenschappelijk verantwoord. Een minpunt is: de echt slechte vertaling

Een magistraal boek dat iedereen met een mening over slavernij zou moeten lezen. Dat vertaler Ger Meesters de Nederlandse taal niet meester is, doet hier gelukkig niets aan af.